Khi rao bán, không nên đăng ảnh giấy chứng nhận đầy đủ thông tin, số nhà chính xác ngay từ đầu, giấy tờ tuỳ thân hay ảnh có mặt người nhà. Số điện thoại nên dùng một số riêng cho việc bán. Thông tin chi tiết chỉ đưa ra khi đã trao đổi và kiểm được người mua nghiêm túc, và giấy tờ gốc thì chỉ cho xem trực tiếp, không giao cho ai giữ.
Một tin rao bất động sản là một gói thông tin có giá trị: ai sở hữu tài sản gì, ở đâu, đang cần tiền tới mức nào. Phần lớn người đọc là người mua thật, nhưng cũng có cò săn hàng, người làm dịch vụ chào mời dai dẳng, và kẻ dùng thông tin để làm giả giấy tờ hay lừa đặt cọc. Che đúng chỗ không làm tin kém hấp dẫn, chỉ làm nó an toàn hơn.
Thông tin trong tin rao bị lợi dụng thế nào?
Ảnh giấy chứng nhận rõ nét là thứ nguy hiểm nhất. Trên đó có tên, năm sinh, số giấy tờ tuỳ thân của chủ sở hữu, số thửa, số tờ bản đồ, số seri phôi. Kẻ gian có thể dùng để làm giả giấy tờ, rồi đem “bán” hay thế chấp tài sản không phải của mình; hoặc mạo danh chủ nhà để nhận tiền cọc của người mua khác.
Số nhà chính xác cộng với lịch xem nhà công khai cho người lạ biết khi nào nhà có người, khi nào vắng. Tin rao kiểu “chủ đi nước ngoài, nhà trống, cần bán gấp” còn tệ hơn: nó nói thẳng nhà không có ai trông.
Số điện thoại cá nhân đăng công khai thì sẽ nhận cuộc gọi trong nhiều tháng, kể cả sau khi đã bán: cò hỏi ký gửi, dịch vụ chào mời, tin nhắn quảng cáo. Có khi còn bị gom vào các danh sách mua bán dữ liệu.
Ảnh trong nhà có ảnh gia đình, mặt con nhỏ, đồng phục trường của con, hay két sắt, đồ quý cũng là thông tin mà người lạ không cần biết. Nhiều người chỉ nhận ra khi đã đăng xong và ảnh bị chia sẻ khắp nơi.
Thông tin nào đăng, nào che, nào chỉ đưa khi gặp
Bảng dưới chia theo mức độ, áp dụng cho giai đoạn rao công khai. Khi đã gặp người mua nghiêm túc, nhiều thông tin sẽ được đưa thêm.
| Thông tin | Tin rao công khai | Khi người mua nghiêm túc |
|---|---|---|
| Khu vực, tên đường lớn | Đăng | Đăng |
| Số nhà, vị trí chính xác | Có thể chỉ ghi khu vực, hẻm | Đưa khi hẹn xem |
| Loại giấy tờ, tình trạng pháp lý | Ghi bằng chữ | Cho xem bản gốc trực tiếp |
| Ảnh giấy chứng nhận | Không đăng | Cho xem bản gốc; nếu cần gửi ảnh thì che bớt thông tin cá nhân, đóng dấu chữ |
| Giấy tờ tuỳ thân của chủ | Không đăng | Chỉ cung cấp tại công chứng khi ký |
| Số điện thoại | Số riêng cho việc bán | Có thể dùng tiếp số đó |
| Ảnh người nhà, đồ quý, két sắt | Không đăng | Không cần |
| Lý do bán, mức độ cần tiền | Không cần ghi | Tuỳ chủ nhà, cân nhắc kỹ |
Không có quy định buộc tin rao phải đăng ảnh giấy tờ. Người mua thật sẽ xin xem bản gốc và tự kiểm tra tại cơ quan đăng ký đất đai hoặc nhờ công chứng viên — đó mới là cách kiểm tra có giá trị.
Nếu buộc phải gửi ảnh giấy tờ cho người mua
Chỉ gửi cho người đã gặp và có nhu cầu thật. Không gửi cho người chỉ mới nhắn tin hỏi lần đầu.
Che số seri phôi và số giấy tờ tuỳ thân. Người mua cần biết loại giấy tờ, diện tích, mục đích sử dụng; họ chưa cần những số đó ở giai đoạn này.
Đóng chữ lên ảnh. Ví dụ dòng chữ “chỉ dùng để xem, ngày…” chạy chéo qua ảnh. Ảnh đã đóng chữ khó bị dùng lại.
Gửi qua tin nhắn riêng, không đăng nhóm. Ảnh trong nhóm đông người là ảnh công khai.
Không giao bản gốc cho ai giữ. Kể cả người tự xưng môi giới, người hứa “mang đi kiểm tra giúp”. Bản gốc chỉ đưa ra tại nơi công chứng hoặc khi làm thủ tục.
Ghi lại đã gửi cho ai, lúc nào. Nếu có chuyện, biết nguồn rò rỉ.
Người mua muốn kiểm tra pháp lý thì hướng dẫn kênh chính thức. Họ có thể đề nghị cùng đi hỏi văn phòng đăng ký đất đai hoặc nhờ công chứng viên; đó là cách an toàn cho cả hai bên.
Số điện thoại và những cuộc gọi sau khi đăng tin
Ngay sau khi đăng tin, nhiều chủ nhà nhận một loạt cuộc gọi trong vài giờ đầu, phần lớn không phải người mua. Có người hỏi “anh chị có ký gửi không”, có người xưng có khách sẵn và muốn ký giấy giới thiệu, có người hỏi giá thấp nhất rồi cúp máy. Đây là chuyện bình thường của thị trường, không cần bực, chỉ cần biết lọc.
Dùng một số điện thoại riêng cho việc bán giúp tách bạch: số đó chỉ để nhận cuộc gọi về nhà đang bán, bán xong có thể ngưng. Nếu không tiện có số riêng, ít nhất nên cài chặn cuộc gọi rác và ghi chú từng người gọi.
Một chiêu cần biết: người gọi tự xưng có khách mua giá cao, đề nghị chủ nhà “đóng phí” trước — phí quảng cáo, phí thẩm định, phí giữ khách — rồi biến mất. Môi giới làm ăn đàng hoàng thường thoả thuận hoa hồng khi giao dịch thành, không đòi tiền trước kiểu này. Gặp đề nghị như vậy nên dừng lại và kiểm kỹ.
Chiêu thứ hai là người gọi tạo áp lực: “có khách đang chờ, anh chị ký giấy cho em ngay hôm nay”, hoặc “nhà anh chị có vấn đề pháp lý, để em lo giúp”. Gieo lo rồi bán giải pháp là mẫu quen thuộc. Bất cứ giấy gì liên quan đến tài sản đều nên đọc kỹ và hỏi luật sư hay công chứng viên trước khi ký.
Dấu hiệu người hỏi mua có thể không thật
Chỉ xin ảnh sổ, không hỏi gì về nhà. Người mua thật hỏi vị trí, kết cấu, giá trước.
Đòi thông tin giấy tờ tuỳ thân của chủ nhà sớm. Không có lý do ở giai đoạn chưa gặp mặt.
Hứa mua ngay không cần xem, đề nghị chủ gửi giấy tờ để “làm hồ sơ vay”. Mẫu quen thuộc để thu thập giấy tờ.
Đề nghị chuyển tiền cọc rồi xin lại vì “chuyển nhầm”. Một dạng lừa chuyển khoản; kiểm tra kỹ trước khi hoàn bất kỳ khoản nào.
Muốn chủ nhà đưa bản gốc giấy tờ cho mình mang đi. Không bao giờ giao bản gốc.
Xưng là cán bộ, người của cơ quan nhà nước, đòi kiểm tra giấy tờ qua điện thoại. Cơ quan nhà nước làm việc theo quy trình, có văn bản; nghi ngờ thì gọi lại số chính thức của cơ quan.
Nói chuyện ép thời gian, không cho cân nhắc. Giao dịch nhà đất không có lý do gì phải quyết trong vài giờ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ảnh sổ đỏ lên tin rao bán nhà không?
Không nên đăng ảnh đầy đủ. Ảnh có tên, số giấy tờ tuỳ thân, số thửa, số seri dễ bị dùng để làm giả hoặc mạo danh. Ghi loại giấy tờ bằng chữ và cho xem bản gốc khi gặp người mua nghiêm túc.
Tin rao không có ảnh sổ thì người mua có tin không?
Người mua có kinh nghiệm biết ảnh sổ trên mạng không chứng minh được gì và sẽ xin xem bản gốc, kiểm tra tại cơ quan đăng ký đất đai hoặc nhờ công chứng viên. Tin rao rõ ràng về loại giấy tờ, tình trạng pháp lý là đủ để họ liên hệ.
Có nên ghi số nhà chính xác trong tin rao?
Không bắt buộc. Nhiều chủ nhà chỉ ghi khu vực, tên đường lớn hoặc hẻm ở giai đoạn đầu và đưa số nhà khi hẹn xem. Cách này giảm người tò mò, cò ghé qua và rủi ro an ninh.
Người gọi xưng có khách nhưng đòi đóng phí trước thì sao?
Nên dè chừng. Môi giới làm ăn đàng hoàng thường thoả thuận phí khi giao dịch thành và có hợp đồng dịch vụ rõ ràng. Đề nghị đóng tiền trước khi có gì cụ thể là dấu hiệu nên kiểm kỹ hoặc từ chối.
Có nên giao bản gốc giấy chứng nhận cho môi giới giữ?
Không nên. Bản gốc chỉ đưa ra khi xem trực tiếp hoặc tại nơi làm thủ tục công chứng, sang tên. Mọi đề nghị giữ hộ, mang đi kiểm tra giúp nên từ chối; cần kiểm tra pháp lý thì cùng đi tới cơ quan có thẩm quyền.
Nếu nghi thông tin nhà mình bị dùng để làm giả giấy tờ thì làm gì?
Nên liên hệ ngay văn phòng hoặc chi nhánh đăng ký đất đai nơi có tài sản để hỏi cách thông báo, và trình báo cơ quan công an nếu có dấu hiệu lừa đảo. Hỏi luật sư để biết các bước bảo vệ quyền lợi phù hợp.
